|
DERGİLERDEN KISA KISA Gelişen teknoloji saz icracılarının da birçok sorununu ortadan kaldırmıştır. Şimdiler de hemen her yerde kolaylıkla bulabildiğimiz enstrüman tellerinin, eskiden nasıl zorluklarla yapıldığı konusuna değinecegiz. BAĞIRSAKTAN TEL NASIL YAPILIR ? Eskiden yaşamış üstad kişiler şöyle buyurmuşlardır ki; koyun bağırsağından yapılan tel, teller içinde en iyisidir... Önce, bağırsakları kalınlıklarına göre ayırıp inceyi inceyle, kalını kalınla bereber istif edeceksin... Sonra bir gün su içinde yatırıp yumuşatacak ve burmaya başlayacaksın... Bağırsak, mumla burulur... Onun içindir ki, muma “telleri anası” derler... Eğer kalın bir tel yapmak istiyorsan, üç ince bağırsağı bir arada buracaksın... Daha kalınca iki bağırsağı birarada bursan da olur... Burma işi bitince hepsini alıp üstübeç suyuna batıracaksın... Bir kapta safranı iyice eritip bir bez parçasına bulaştıracaksın ve bunu tellerin üzerine yedire yedire süreceksin... Kurudukça yeniden süreceksin, yani birkaç defa yapacaksın... Ve kurumaya bırakıp, kuruduğunda sazına takacaksın... Bazı üstadlara göre, keçinin bağırsağından yapılan tel, koyunun bağırsağından olana oranla daha iyidir... Ama bize sorarsanız ak koyun bağırsağından yapılan tel en âlâsıdır... İPEKTEN TEL İMÂLÂTI Telin en iyisi, ibrişimden olur... Öyle ibrişimler bulmalısın ki ak, düz, herbirinin kalınlığı öbürüyle aynı ve yassı değil, yuvarlak olmalı... Yüzeylerinin gayet düzgün olmaları şarttır... Bunları sıcak suda kaynatıp soğuk suda üç dört defa yıkayacak, gölgede kurutacaksın... Kuruyunca satıhlarını kırmadan, güneşe karşı buracaksın... Kalın tellerin takıldığı yerlerde kullanmak için, altmış adet ibrişimi tek bir tel haline getireceksin... Değişik kalınlıklar için kırk sekiz, otuz iki, yirmi dört, on altı kat ibrişimi birarada buracaksın... Burarken latif ve düz burmaya dikkat edeceksin... Sonra saf tutkalı safranla karıştırıp katı, cıvık ve soğuk olmamasına dikkat ederek burduğun ibrişimlerinüzerine bezle süreceksin. Öyle bir süreceksin ki her tarafuna bulaşacak... bu işte bitince kurutup sazına takacaksın... (BARDAKÇI, Murat, Focus Dergisi, Sayı?, Sayfa 84.) DERLEYEN: YÜCE GÜMÜŞ
|